Jelito/pęcherz nadwrażliwe

Jelito nadwrażliwe

lub jelito drażliwe (IBS) irritable bowel syndrome

Zespół jelita nadwrażliwego (drażliwego) może być przyczyną twoich ciągłych kłopotów z brzuchem. Gazy, wzdęcia, skurcze. Bez przerwy masz biegunkę albo cierpisz na zaparcia. Sprawdź, czy jelito drażliwe nie jest odpowiedzialne za te dolegliwości.

Co to jest zespół jelita drażliwego?

Zespół jelita drażliwego to przewlekła choroba jelita cienkiego i grubego objawiająca się bólami brzucha oraz zaburzeniami rytmu wypróżnień, które nie są uwarunkowane zmianami organicznymi ani biochemicznymi. Przez zmiany organiczne rozumie się uszkodzenia strukturalne (anatomiczne) jelit, a przez zmiany biochemiczne defekty w procesach przemiany materii.

Przyczyna zespołu jelita drażliwego nie została do końca wyjaśniona. Do najważniejszych czynników odgrywających rolę w rozwoju tej choroby należą:

  • zaburzenia funkcji motorycznej jelit
  • nadwrażliwość trzewna
  • zaburzenia na osi mózgowo-jelitowej
  • przebycie biegunki infekcyjnej

Czynność motoryczna jelit, zwana też perystaltyką, polega na naprzemiennym kurczeniu się i rozkurczaniu mięśniówki jelit, dzięki czemu treść pokarmowa przesuwa się w kierunku od żołądka do końca jelita grubego. Proces ten odbywa się nieświadomie i podlega ścisłej kontroli nerwowej oraz hormonalnej. W zespole jelita drażliwego perystaltyka ulega zaburzeniu, co przejawia się biegunką (przy zbyt szybkiej perystaltyce) lub zaparciem stolca (przy zwolnionej perystaltyce).

U ponad 50% pacjentów z zespołem jelita drażliwego zwracających się do lekarza występują zaburzenia w sferze psychologicznej, najczęściej lęk i depresja. Mają one niekorzystny wpływ na nasilenie dolegliwości, z których największe znaczenie ma ból brzucha, odczuwany bardziej przy stosunkowo niedużych zaburzeniach jelitowych. Stres może nasilać dolegliwości bólowe i zaburzać perystaltykę.

W ostatnich latach wyodrębniono poinfekcyjną postać zespołu jelita drażliwego, która ujawnia się kilka miesięcy po przebyciu zakażenia jelitowego, będącego przeważnie skutkiem tzw. zatrucia pokarmowego. Postać ta stanowi około 10% wszystkich przypadków zespołu jelita drażliwego.

Zespół jelita drażliwego należy do najczęstszych chorób układu pokarmowego. Objawy zgodne z rozpoznaniem tego zespołu występują u 10–20% przedstawicieli dorosłej populacji. Kobiety chorują 2 razy częściej niż mężczyźni. Zespół jelita drażliwego występuje rodzinnie i są już pierwsze dowody potwierdzające udział zmian genetycznych w powstawaniu tej choroby.

Objawy zespołu jelita drażliwego

Zgodnie z definicją głównymi objawami zespołu jelita drażliwego są bóle brzucha i zaburzenia rytmu wypróżnień. Objawy te pojawiają się zwykle w wieku 20–40 lat.

Warunkiem rozpoznania zespołu jest utrzymywanie się objawów przynajmniej przez 3 miesiące. Bóle brzucha mają zmienne nasilenie i lokalizację, chociaż częściej dotyczą podbrzusza. Towarzyszy im biegunka lub zaparcie stolca albo naprzemienna biegunka z zaparciem. Wypróżnienie przynosi na ogół ulgę w bólach.

Ważnymi objawami zespołu jelita drażliwego są także wzdęcie brzucha oraz nadmiar gazów jelitowych. Uczucie wzdęcia występuje nawet bez powiększenia obwodu brzucha. Do innych objawów, które występują tylko w części przypadków, należą nudności, bóle krzyża, mięśni i stawów, częste oddawanie moczu, zaburzenia ginekologiczne oraz lęk i depresja.

Co robić w przypadku wystąpienia objawów?

Bóle brzucha i zmiany rytmu wypróżnień mogą być objawami poważnych chorób organicznych, w tym nowotworów układu trawienia. Dlatego wystąpienie i utrzymywanie się takich objawów wymaga skonsultowania się z lekarzem, który oceni, czy istnieje ryzyko innych chorób niż zespół jelita drażliwego. Na zwiększone ryzyko chorób organicznych wskazują takie objawy (zwane alarmującymi), jak utrudnienie połykania, powtarzające się wymioty, zmniejszenie masy ciała, krwawienie z przewodu pokarmowego i niedokrwistość, zwłaszcza jeśli dotyczą osób po 40. roku życia. W przypadku pojawienia się tych objawów lekarz zaleci odpowiednie badania diagnostyczne.

W jaki sposób lekarz ustala rozpoznanie?

Do ustalenia rozpoznania zespołu jelita drażliwego wystarczy stwierdzenie zgodności objawów występujących u pacjenta z kryteriami tego zespołu. W tym celu lekarz może zadać trzy pytania:

  • Czy bóle brzucha zmniejszają się lub ustępują po wypróżnieniu?
  • Czy początkowi bólów brzucha towarzyszy zmiana rytmu wypróżnień (biegunka lub zaparcie)?
  • Czy początkowi bólów brzucha towarzyszy zmiana objętości i konsystencji stolca (stolce obfite lub skąpe, płynne lub twarde, przypominające kulki)?
Odpowiedzi twierdzące na dwa z tych pytań przy braku objawów alarmujących pozwalają na rozpoznanie zespołu jelita drażliwego, oczywiście jeśli objawy choroby utrzymują się dostatecznie długo, czyli przynajmniej 3 miesiące.

Dość często w celu upewnienia się, że objawy nie są wynikiem choroby organicznej, lekarze zalecają wykonanie prostych badań laboratoryjnych krwi (OB, morfologia, badanie ogólne moczu) lub stolca (badanie bakteriologiczne i pasożytnicze). Kolonoskopia nie należy do rutynowych badań wykonywanych w przypadku podejrzenia zespołu jelita drażliwego, ale może być wskazana u chorych, których stan się nie poprawia mimo leczenia, oraz u osób po 50. roku życia.

Postępowanie w zespole jelita drażliwego

Leczenie zespołu jelita drażliwego obejmuje postępowanie ogólne, manipulacje dietetyczne, leczenie farmakologiczne i psychoterapię.

Choroby/dolegliwości ze strony układu moczopłciowego W przebiegu

Postępowanie ogólne polega na wytłumaczeniu choremu natury choroby i jej objawów, omówieniu sposobów zwalczania bólów brzucha, biegunki i zaparcia oraz na udzieleniu silnego wsparcia psychologicznego.

Mimo, że w leczeniu zespołu jelita drażliwego nie ma żadnej szczególnej dieta, to chorzy powinni się wystrzegać pokarmów i napojów wywołujących objawy lub je nasilających, takich jak pokarmy tłuste i wzdymające oraz kawa. Niektórzy pacjenci źle tolerują laktozę zawartą w słodkim mleku i inne substancje pochodzenia węglowodanowego zawarte w jabłkach, gruszkach, cebuli, porach, kapuście i pieczywie. Otręby, pomocne u części osób z zaparciem, mogą zwiększać ilość gazów i wywoływać wzdęcie brzucha.

Leki stosowane w zespole jelita drażliwego mają zwalczyć objawy tego zespołu. Najczęściej stosuje się leki rozkurczowe, przeciwbiegunkowe i przeciwzaparciowe. U części chorych poprawa (zwłaszcza złagodzenie bólów) następuje po przyjęciu leków przeciwdepresyjnych z różnych grup farmakologicznych. W przypadkach z biegunką i wzdęciem stosuje się antybiotyki, zwłaszcza praktycznie niewchłanialną ryfaksyminę. Korzystna zmiana bakteryjnej flory jelitowej ze złagodzeniem objawów (przede wszystkim biegunki) może nastąpić również po zastosowaniu probiotyków. Spośród metod leczenia psychologicznego pozytywną opinię mają hipnoza, terapia poznawczo-behawioralna oraz techniki relaksacyjne.

Chorzy muszą się nauczyć, jak sobie radzić z objawami zespołu, aby prowadzić w miarę normalne życie. Rokowanie w tej chorobie jest dobre. Mimo niekiedy wieloletniego przebiegu choroba nie postępuje i nie prowadzi do wyniszczenia.

Czy można coś zrobić, aby uniknąć zachorowania? Postępowanie profilaktyczne w zespole jelita drażliwego nie jest znane. Ryzyko zachorowania można zmniejszyć jedynie przez unikanie zakażeń (zatruć) pokarmowych.

Zespół jelita drażliwego – odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania

1. Co mi jest?

Zespół jelita drażliwego polega na zaburzeniach funkcji jelit wyrażających się bólami brzucha oraz zmianami rytmu wypróżnień (biegunka i/lub zaparcie stolca). Objawy te nie są uwarunkowane zmianami anatomicznymi w jamie brzusznej.

2. Czy to coś poważnego?

Dolegliwości w zespole jelita drażliwego są przewlekłe i mogą być dokuczliwe, ale można je złagodzić lub okresowo usunąć za pomocą diety, leków i/lub psychoterapii. Sama choroba ma łagodny charakter i nigdy nie prowadzi do poważnych lub nieodwracalnych skutków zdrowotnych.

3. Czy choroba może mieć podłoże psychogenne?

W pewnym sensie tak jest, ponieważ zespół jelita drażliwego jest skutkiem zaburzeń na osi mózgowo-jelitowej. Różne bodźce jelitowe są odczuwane w mózgu jako ból, który z kolei wywołuje lęk i nasila zaburzenia jelitowe (np. przyspieszenie perystaltyki z biegunką). Nie ma jednak mowy o chorobie psychicznej.

4. Czy należy stosować dietę?

Zasadniczo żaden rodzaj diety nie jest zalecany. Ograniczenia dietetyczne mogą wynikać ze złej tolerancji niektórych pokarmów, np. mleka, warzyw czy owoców. Chorzy ze wzdęciem brzucha powinni unikać słodyczy, pokarmów wzdymających i napojów gazowanych.

5. Czy probiotyki mają znaczenie lecznicze?

W zespole jelita drażliwego czasami stwierdza się przesunięcia (zaburzenia) w jelitowej florze bakteryjnej, dlatego w leczeniu tego zespołu u części chorych można uzyskać poprawę objawową, stosując niektóre antybiotyki lub probiotyki. O rodzaju zastosowanych leków decyduje lekarz.

Pęcherz nadpobudliwy

lub pęcherz nadreaktwny (OAB) overactive bladder

Zespół nadreaktywnego pęcherza to stan, objawiający się częstym, nierzadko niekontrolowanym oddawaniem moczu. Potocznie zaburzenie to jest nazywane pęcherzem nadreaktywnym lub nadreaktywnością pęcherza. Sprawdź, jakie są objawy zespołu nadreaktywnego pęcherza i jak przebiega leczenie.

Szacuje się, że zespół pęcherza nadreaktywnego (OAB – ang. overactive bladder) dotyka 16 procent dorosłych mieszkańców Polski. Pęcherz nadreaktywny występuje zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. U mężczyzn towarzyszyć może zaburzeniom w oddawaniu moczu przy rozroście prostaty oraz zaburzeniom erekcji. Choć statystycznie liczba chorujących kobiet i mężczyzn jest podobna, to znacznie więcej kobiet leczy się z powodu pęcherza nadreaktywnego (częstość występowania wśród kobiet wynosi około 8-42 procent i wzrasta wraz z wiekiem). Przyczyny zespół nadreaktywnego pęcherza to głównie zaburzenia funkcjonowania nerwów, odpowiadających za działanie układu moczowego. Zaś zaburzenia te mogą wynikać z uszkodzeń układu nerwowego, np. rdzenia kręgowego, nieprawidłowości związanych z połączeniami nerwowo-mięśniowymi, z połączeniami międzykomórkowymi, z nadmiernym przewodnictwem czuciowym. Pęcherz nadreaktywny może też się pojawić w przebiegu takich chorób jak cukrzyca, choroba Parkinsona, Alzheimera, SM (stwardnienie rozsiane) i właśnie fibromialgia.

Objawy zespołu nadreaktywnego pęcherza

O pojawieniu się dolegliwości pęcherza nadreaktywnego świadczy:

  • częstomocz – wielokrotne (powyżej 8 razy na dobę) oddawanie niewielkich ilości moczu, spowodowane bolesnym uczuciem parcia, na skutek patologicznych skurczów pęcherza
  • parcie naglące – nagła, niepohamowana potrzeba oddania moczu, wynikająca z nieprawidłowych skurczów pęcherza
  • nietrzymanie moczu z powodu parcia – mimowolny, nie dający się powstrzymać wyciek moczu, spowodowany parciami naglącymi

Objawy te mogą występować łącznie lub osobno. Ponieważ objawy podobne do tych, jakie mają miejsce w nadreaktywnym pęcherzu, daje wiele chorób, należy przede wszystkim wykluczyć inne schorzenia. A mogą to być zakażenia układu moczowego i płciowego, choroby nerek, cukrzyca, jak również zespół jelita nadwrażliwego (na tę chorobę może wskazywać parcie, częstomocz, ból w podbrzuszu, ustępujące w nocy).
Aby wykluczyć ewentualne inne schorzenia, wykonuje się badanie moczu, test wkładkowy, polegający na pomiarze ilości wyciekającego moczu (w tym celu na noc zakłada się wkładkę, pochłaniającą mocz. Wkładka jest ważona przed i po pomiarze). Ponadto wykonuje się badanie usg jamy brzusznej, badanie urodynamiczne, wykonywane w warunkach szpitalnych, jednak nie wiąże się ono z koniecznością hospitalizacji. W przypadku podejrzenia zaburzeń układu nerwowego lekarz może zlecić wykonanie rezonansu magnetycznego. Niezależnie od badań pacjent jest zwykle proszony przez lekarza o prowadzenie tzw. dzienniczka mikcji, w którym szczegółowo zapisuje godzinę, ilość oddanego moczu oraz wszystkie dolegliwości, jakie temu towarzyszą.

Leczenie

Istnieją trzy główne metody terapii: farmakoterapia, elektromodulacje, leczenie chirurgiczne.

  • Farmakoterapia polega przede wszystkim na podawaniu preparatów, ograniczających nadmierne skurcze pęcherza. Są to leki antycholinergiczne i spazmolityczne, rozkurczające mięśnie gładkie. Z powodzeniem są stosowane blokery receptorów muskarynowych M3 np. solifenacyna. Niestety wiele z tych preparatów jest jednak obarczona działaniami niepożądanymi, dlatego wciąż trwają poszukiwania, nowych, doskonalszych. W regulacji czynności dolnych dróg moczowych istotną rolę odgrywają też prostaglandyny, serotonina, dopamina i noradrenalina oraz tlenek azotu, będący neuromediatorem, zaangażowanym w poziom napięcia mięśni gładkich dolnych dróg moczowych. Jeśli podawane doustnie i dopęcherzowo leki nie przynoszą poprawy, wykorzystywane są neurotoksyny, takie jak np. waniloidy czy toksyna botulinowa. Podawane dopęcherzowo, porażają te włókna nerwowe pęcherza, które odpowiadają za nadmierne skurcze pęcherza i bóle.
  • Jedną z metod terapii jest meuromodulacja (elektromodulacja, elektrostymulacja), czyli stymulacja nerwów za pomocą różnego rodzaju elektrod, zewnętrznych i wszczepianych, pobudzających włókna nerwowe, odpowiedzialne za funkcjonowanie pęcherza i mięśni miednicy.
  • W opornej na leczenie nadreaktywności pęcherza stosuje się też metody chirurgiczne, mające na celu odnerwienie pęcherza. Są to jednak zabiegi inwazyjne, dlatego są ostateczną formą terapii.
  • Coraz większym powodzeniem, zarówno wśród lekarzy, jak i pacjentów, cieszą się terapie behawioralne, polegające na nauczeniu się kontrolowania i modyfikowania odruchów, związanych z utrzymaniem i oddawaniem moczu. Jednym ze sposobów jest typowy trening pęcherza, w którym oddawanie moczu następuje w ściśle określonych i z czasem wydłużanych odstępach czasu.
  • Innym rodzajem terapii behawioralnej jest biofeedback – skurcz pęcherza i związane z nim zmiany ciśnienia są sygnalizowane przez dźwięk, którego natężenie wzrasta wraz ze wzrostem ciśnienia.
  • Wreszcie, przy nadreaktywności pęcherza można, z powodzeniem, stosować ćwiczenia mięśni dna miednicy.

Schorzenia związane fibromialgią

W przebiegu fibromialgii niektóre choroby czy dolegliwości występują znacznie częściej niż przeciętnie w całej populacji. Przedstawiono to na poniższej rycinie. Wewnątrz owalu podano procentową częstość występowania tych chorób czy dolegliwości wśród osób chorych na fibromialgię, zaś na zewnątrz częstość w całej populacji.

Kontakt

Skontaktuj sie z nami

fibromialgia.info.pl

adres korespondencyjny:
ul. Królowej Marysieńki 9 lok. 2
02-954 Warszawa

T:   (+48) 22 550 60 40

E:   mail@fibromialgia.info.pl

Formularz kontaktowy

Jeśli nie znalazłeś poszukiwanych odpowiedzi wypełnij nasz formularz i wyślij zapytanie do eksperta!

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Administratora, tj. Phytomedica Polska Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Ogrodowa 31/35, 00-893 Warszawa dla celów związanych z wykorzystaniem formularza kontaktowego. Dane podaję dobrowolnie, oświadczam iż jestem świadoma/y, że przysługuje mi prawo dostępu do treści moich danych oraz ich poprawiania.

Przed wysłaniem formularza upewnij się, że wpisany adres e-mail jest poprawny!