Rozpoznanie różnicowe

Na oddzielnych (powyższych) zakładkach przedstawiono elementy rozpoznania różnicowego z grzybicą (Candida albicans) oraz depresją reaktywną. W zakładce menu głównego "Rozpoznanie" przedstawiono kryteria diagnostyczne fibromialgii, które należy wziąć pod uwagę w różnicowaniu.

Pamiętaj! Rozpoznanie fibromialgii musi być ustalone przez lekarza i nawet jeśli uważasz, że masz objawy fibromialgii to odwiedź lekarza, aby mieć pewność.
Wprowadzenie

Głównym objawem fibromialgii są przewlekłe, rozlane bóle, których przyczynę nie tłumaczy inna choroba reumatyczna lub systemowa. Zgodnie z tą definicją należy wyłączyć różne inne sytuacje, które mogą być przyczyną przewlekłych rozlanych bólów. Może się okazać, że rozpoznanie różnicowe fibromialgii będzie bardzo skomplikowane, ale wcale tak nie musi być. Zamiast zajmować się każdym schorzeniem, które może być przyczyną bólów mięśniowo-szkieletowych, lekarz powinien się skupić na charakterystycznych objawach fibromialgii:

  • Bóle w górnej i dolnej połowie ciała, obustronnie i osiowo przez co najmniej 3 miesiące.
  • Skargi na objawy somatyczne obejmujące zmęczenie, sen, nastrój i problemy poznawcze.

Objawy te są często obecne w wielu innych chorobach. Jednakże te inne choroby, takie jak na przykład infekcja zwykle mają charakter przejściowy, lub powodują zmiany w badaniu fizykalnym (przedmiotowym) i w badaniach laboratoryjnych. W przypadku fibromialgii badanie fizykalne nie ujawnia odchyleń poza tkliwością przyczepów mięśni i tkanek około-stawowych (tzw. tender points) zaś badania obrazowe czy testy laboratoryjne są bez zmian.

Choroby, które powinny być brane pod uwagę rozpoznaniu różnicowym fibromialgii, obejmują inne schorzenia, które mogą imitować (naśladować) fibromialgię lub wystąpić jako schorzenia współistniejące lub zbiór innych schorzeń, które mogą się nakładać na obraz fibromialgii. Schorzenia te są częste i mogą stanowić wyzwanie dla rozpoznania różnicowego. Schorzenia te obejmują: zespół bólu mięśniowo szkieletowego, zespół przewlekłego zmęczenia, zespół jelita drażliwego, ból skroniowo-żuchwowy, nadreaktywny pęcherz moczowy i inne dolegliwości ze strony układu moczopłciowego. Każda z tych chorób, tak jak fibromialgia, występuje często i jest kontrowersyjna, gdyż nie stwierdza się w nich obiektywnych odchyleń od normy w badaniu przedmiotowym, w badaniach radiologicznych i w badaniach laboratoryjnych. W wyniku czego fibromialgię i te nakładające się schorzenia często określa się terminem "funkcjonalne zespoły somatyczne".

Wprowadzenie do rozpoznania różnicowego

Wstępne podejście do rozpoznania różnicowego chorego ze skargami sugerującymi fibromialgię obejmuje wywiady (badanie podmiotowe) i badanie fizykalne (badanie przedmiotowe). Wyjściowe badania krwi powinno być ograniczone do badania morfologii krwi, badania OB, podstawowe badania biochemiczne (cukier, kreatynina, elektrolity (w tym magnez i wapń), lipidy, kreatynina) i badanie tarczycy (hormon TSH). Badania te u chorych na fibromialgię są zwykle prawidłowe, zaś odchylenia mogą sugerować obecność jednego z poniższych schorzeń systemowych.

Choroby systemowe i choroby reumatologiczne mylone z fibromialgią

Fibromialgia może być nieprawidłowo rozpoznana jako jedna z wielu chorób systemowych i reumatologicznych, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), zespół Sjögrena, toczeń rumieniowaty układowy (SLE). W chorobach tych może występować uogólniona artralgia*, mialgia** i zmęczenie i tak jak fibromialgia często dotykają one kobiety w młodszym wieku. Jednakże w przypadku RZS objawy takie jak obrzęk wielu stawów, czy w przypadku SLE charakterystyczne zaczerwienienie skóry twarzy oraz wielonarządowe zapalenie nie zdarza się w fibromialgii.

Starannie przeprowadzone wywiady i badanie przedmiotowe powinny być skuteczniejsze, niż przesiewowe badania krwi, w rozróżnieniu fibromialgii od chorób tkanki łącznej. Dopóki nie ma istotnych silnych podejrzeń układowej choroby reumatycznej, rutynowe zlecanie badań serologicznych, nie jest zalecane. Takie badania, jak przeciwciała ANA (przeciwjądrowe) czy czynnik reumatoidalny (RF) moga byc pozytywne u osób zdrowych i w szeregu innych schorzeniach. Na przykład 10 do 15 procent chorych na fibromialgię ma pozytywny test na przeciwciała jądrowe. (Dinerman H, Goldenberg DL, Felson DT. A prospective evaluation of 118 patients with the fibromyalgia syndrome: prevalence of Raynaud's phenomenon, sicca symptoms, ANA, low complement, and Ig deposition at the dermal-epidermal junction. J Rheumatol 1986; 13:368.)

Fibromialgia występuje częściej w systemowych chorobach immunologicznych niż w całej populacji. Ilustrują to wyniki poniższych badań:

  • W grupie 173 chorych na SLE około 30% chorych spełniało kryteria dla fibromialgii. Stwierdzano ścisły związek pomiędzy ilością punktów tkliwych (tender points) a stanem chorych. (Akkasilpa S, Goldman D, Magder LS, Petri M. Number of fibromyalgia tender points is associated with health status in patients with systemic lupus erythematosus. J Rheumatol 2005; 32:48.)
  • W dużym zbiorze danych reumatologicznych, fibromialgia była obecna u 22 % chorych z SLE, u 17 % chorych na RZS i inne formy zapalenia stawów. (Wolfe F, Petri M, Alarcón GS, et al. Fibromyalgia, systemic lupus erythematosus (SLE), and evaluation of SLE activity. J Rheumatol 2009; 36:82.)
  • Zaobserwowano, że śledzenie przebiegu RZS u chorych, którzy mieli RZS i fibromialgię, obecność fibromialgii czyniła ocenę RZS trudniejszą i prowadziło to do przecenienia aktywności choroby przy użyciu wskaźnika aktywności choroby (DAS 28) (Coury F, Rossat A, Tebib A, et al. Rheumatoid arthritis and fibromyalgia: a frequent unrelated association complicating disease management. J Rheumatol 2009; 36:58.)

Według ACR współistnienie innej choroby nie wyklucza rozpoznania fibromialgii.Objawy występujące w innych chorobach mogą naśladować objawy występujące w fibromialgii. W poniższej tabeli zestawiono różnicowanie z ważniejszymi i częstszymi chorobami, których objawy mogą przypominać fibromialgię. Nie wolno zapominać, że fibromialgia jest chorobą niezapalną.

Objawy obserwowane w fibromialgii i innych chorobach Różnicowanie Objawy nieobecne w fibromialgii
Bóle stawów, subiektywne uczucie obrzęku, sztywność Postacie zapalne chorób reumatycznych obiektywnie potwierdzony obrzęk stawów, ↑ OB
Uogólnione bóle mięśniowe, sztywność Polimialgia reumatyczna OB, niedokrwistość, spadek masy ciała
Zmęczenie i osłabienie mięśni Zapalenie wielomięśniowe Osłabienie mięśni ograniczone do mięśni obręczy barkowych i biodrowych, ↑OB i aktywności enz.mięśniowych
Ogólne zmęczenie, bóle mięśniowe Zespół przewlekłego zmęczenia Stany podgorączkowe, zapalenie gardła, powiększenie i bolesność węzłów chłonnych
Zmęczenie, wrażliwość na zimno, bóle mięśniowe Niedoczynność tarczycy Obniżony poziom T4, wzrost poziomu TSH
Bóle pleców, sztywność Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa i inne spondyloartropatie Ograniczenie ruchomości kr. piersiowego i lędź.-krzyż., zmiany rtg w stawów krzyżowo-biodrowych
Bóle kręgosłupa, zwiększone napięcie mięśni Dyskopatia Objawy neurologiczne, zmiany rtg i NMR
Parestezje Neuropatia Objawy neurologiczne, zab. przewodnictwa nerwowego
Zimne ręce/stopy, suchość w jamie ustnej, zaburzenia immunologiczne Choroby układowe tkanki łącznej ↑OB, inne objawy chorób układowych, odchylenia w badaniach immunologicznych
Przewlekłe bóle i sztywność stawów, przewlekłe zmęczenie Borelioza Ekspozycja na ukąszenie kleszczy, rumień wędrujący, testy serologiczne, dodatnie testy procesu zapalnego

Borelioza

Borelioza to wieloukładowa choroba zakaźna wywoływana przez bakterie należące do krętków: Borrelia burgdorferi przenoszona na człowieka i niektóre inne zwierzęta przez kleszcze z rodzaju Ixodes. Borelioza jest najczęstszą chorobą odkleszczową. Rozpoznanie zaawansowanej boreliozy (w fazie późnej) jest bardzo trudne i często niepewne.

Przewlekła borelioza objawia się ogólnym osłabieniem, zmęczeniem, zmniejszeniem masy ciała, gorączką oraz dreszczami. Do powikłań stawowo-mięśniowych należą przede wszystkim bóle i obrzęki ścięgien i mięśni, a także sztywność stawów oraz karku. Do objawów neurologicznych zaliczyć można drżenie i niedowłady kończyn, zaburzenia czucia, mniejsza zdolność do koncentracji i zapamiętywania, zmiany osobowościowe, drażliwość, wahania nastrojów, utrudnione wysławianie się, a także problemy z pisownią. Uszkodzeniu ulega również narząd wzroku, co objawia się podwójnym, rozmytym widzeniem, nadwrażliwością na światło, plamami i mroczkami przed oczami. Mogą się również pojawić zmiany zanikowe skóry, które polegają na tym, że warstwa naskórka robi się coraz cieńsza, w taki sposób, że naczynia krwionośne stają się widoczne. Chroniczna borelioza może doprowadzić również do wypadania włosów, a także dzwonienia, bólu w uszach czy też zawrotów głowy oraz utraty równowagi.




U W A G A !

Tu można pobrać kwestionariusz → nowe kliniczne kryteria diagnostyczne fibromialgii, (plik pdf), który ułatwi wyliczenie wskaźnika bólu, wskaźnika nasilenia objawów oraz pomoże ustalić prawdopodobieństwo, czy dolegliwości odpowiadają fibromialgii. Kwestionariusz posiada wbudowaną możliwość automatycznego przesłania go do naszego konsultanta, celem zasięgnięcia jego opinii. Warunkiem jest dostęp do internetu.

Kontakt

Skontaktuj sie z nami

fibromialgia.info.pl

adres korespondencyjny:
ul. Królowej Marysieńki 9 lok. 2
02-954 Warszawa

T:   (+48) 22 550 60 40

E:   mail@fibromialgia.info.pl

Formularz kontaktowy

Jeśli nie znalazłeś poszukiwanych odpowiedzi wypełnij nasz formularz i wyślij zapytanie do eksperta!

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Administratora, tj. Phytomedica Polska Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Ogrodowa 31/35, 00-893 Warszawa dla celów związanych z wykorzystaniem formularza kontaktowego. Dane podaję dobrowolnie, oświadczam iż jestem świadoma/y, że przysługuje mi prawo dostępu do treści moich danych oraz ich poprawiania.

Przed wysłaniem formularza upewnij się, że wpisany adres e-mail jest poprawny!